Inleiding
Wilt u woonruimte uitbreiden? Een aanbouw kan verrassend veel ruimte opleveren. Maar wat is er allemaal mogelijk, en heeft u een bouwvergunning nodig? Het is belangrijk om deze en andere zaken goed op een rij te hebben, voordat de aannemer van start gaat.
Deze verbouwwijzer biedt u een compleet overzicht van de keuzes waarvoor u komt te staan wanneer u een aanbouw wilt laten plaatsen. Zo bent u goed voorbereid op een gesprek met architect of aannemer. Dat is het begin van een verbouwing met beter resultaat.
De eerste stappen
Aanbouw of serre?
Een aanbouw is een uitbreiding van de woning. Om een aanbouw te maken is het vaak nodig om de gevel door te breken. In de meeste gevallen krijgt de aanbouw een verwarming. Wanneer u de gevel naar de woning intact laat en de extra ruimte onverwarmd is en voornamelijk uit glas bestaat, spreken we van een serre. Dit type bouwwerk stelt andere eisen aan onder meer de bouwvergunning, de fundering en de isolatie. Meer informatie over de serre vindt u in de Verbouwwijzer Serre.
Architect inhuren
De meeste aannemers kunnen goede bouwtekeningen maken. Deze tekeningen zijn nodig als u een bouwvergunning aanvraagt. In sommige gevallen is het echter noodzakelijk om een architect in de arm te nemen, bijvoorbeeld wanneer u een monumentaal pand bewoont of iets bijzonders wilt maken van uw aanbouw. Via de Bond van Nederlandse Architecten kunt u zoeken naar een architect bij u in de buurt (www.bna.nl).
Uw wensen op een rij
Het is handig als u voorafgaand aan het gesprek met de aannemer al een beetje een idee heeft van wat u wilt. Met behulp van de informatie onder Bespreken met de aannemer kunt u uw wensen op een rij zetten.
Uw verbouwing in goede handen
Zoek een goede aannemer die kwaliteitsgaranties kan bieden. De BouwGarant-aannemer biedt deze garanties. Op www.bouwgarant.nl kunt u zoeken naar een BouwGarant-aannemer bij u in de buurt. Bij deze aannemers kunt u de VerBOUWgarantie afsluiten (zie: www.bouwgarant.nl). Deze garantie beschermt u bij gebreken na de oplevering, gebreken in de constructie of een eventueel faillissement van de aannemer.
Werk uw plannen zoveel mogelijk uit voordat u een aannemer een offerte laat uitbrengen. Vraag eventueel bij een tweede aannemer ook een offerte aan. Maak met de aannemer duidelijke afspraken over de kosten van het uitbrengen van de offerte.
Referenties architect, aannemer
Vraag voordat u in zee gaat met een architect en/of aannemer naar referenties van eerder uitgevoerde bouwprojecten.
Energiebewust en comfortabel verbouwen
Wanneer u bij het plaatsen van een aanbouw rekening wilt houden met het milieu, is het belangrijk om bij het zoeken van een aannemer te informeren of hij ervaring heeft met het gebruik van milieuvriendelijke materialen en energiebesparende maatregelen. Rekening houden met het milieu kan u veel opleveren, zoals een comfortabele woning en geld in de portemonnee. Een milieubewuste keus hoeft niet duurder te zijn in aanschaf. Door energiezuinige maatregelen te nemen zal uw energierekening lager zijn dan voorheen, hierdoor verdient u de extra investeringen snel terug.
Ook op www.milieucentraal.nl/aanbouw maken leest u waar u op kunt letten.
Bouwvergunning
Afhankelijk van de afmetingen en de plaats waar de serre komt te staan, kan een bouwvergunning nodig zijn. Neem daarom contact op met de afdeling Bouw- en Woningtoezicht van uw gemeente. Via het Ministerie van VROM (www.vrom.nl/bouwvergunningen_online) kunt u uitzoeken of u een bouwvergunning nodig heeft. Houd er rekening mee dat elke verbouwing aan de wettelijke eisen van het Bouwbesluit moet voldoen. Overleg dit met de aannemer.
Uw geldzaken goed geregeld
Bepaal voordat u een gesprek met de aannemer aangaat, of het voor u haalbaar is om een verbouwing te financieren. Met het Persoonlijk budgetadvies op www.nibud.nl krijgt u inzicht in uw eigen financiële situatie. Bent u van plan om een verbouwing uit te laten voeren, dan kunt u het beste voorafgaand aan het gesprek met de aannemer bepalen hoe u de verbouwing gaat financieren, zie: www.eigenhuis.nl.
Rechtsbijstandsverzekering
Bij grotere verbouwingen kunt u een rechtsbijstandverzekering afsluiten. Mocht u tijdens de bouw een juridisch conflict met uw aannemer krijgen, dan dekt de verzekering de kosten van de procedure en die van de rechtsbijstand. Bij het afsluiten van een rechtsbijstandsverzekering geldt meestal een wachttijd van drie maanden, pas na deze tijd mag u de rechtsbijstand inschakelen. Meer informatie over verzekeringen vindt u bij de Vereniging Eigen Huis (www.eigenhuis.nl).
Bespreken met aannemer
Houtskeletbouw of gemetseld?
Voor de constructie van een aanbouw heeft u de keuze tussen gemetselde muren of houtskeletbouw. Beide constructies zijn goed te isoleren. Houtskeletbouw is een lichtere constructie, waardoor voor de fundering minder materiaal nodig is. Bij deze snelle en efficiënte bouwwijze worden de wanden in de fabriek gemaakt, op de bouwplaats gemonteerd en daarna afgewerkt. Bij houtskeletbouw kan de buitenafwerking van hout zijn, al komt de gemetselde buitengevel het meest voor. De gevel ziet er dan uit als een stenen muur, maar de constructie is nog altijd lichter.
Dak
Voor het dak kunt u kiezen uit een plat en een hellend dak. Omdat op een plat dak langer regenwater blijft staan, is zo'n dak onderhoudsgevoeliger dan een hellend dak. Bovendien gaan de materialen die geschikt zijn voor een hellend dak vele malen langer mee dan de materialen voor een plat dak.
Voor een hellend dak kunt u kiezen uit betondakpannen of keramische dakpannen. Geschikte materialen voor een plat dak zijn PVC met hergebruikgarantie, EPDM, SBS- en APP-bitumen. EPDM en PVC zijn duurder dan SBS- en APP-bitumen, maar gaan ook langer mee. Uit milieuoogpunt zijn EPDM en PVC met hergebruikgarantie eerste keus. Mits de materialen slechts minimaal verkleefd zijn met de ondergrond.
Een dakoverstek van 75 centimeter beschermt de onderliggende gevel en kozijnen. Dit bespaart onderhoud aan gevel en kozijnen.
Kijk voor meer informatie ook eens op www.milieucentraal.nl/dakisolatie. U kunt ook de Verbouwwijzer Dak en dakgoot en de Verbouwwijzer Dakraam en dakkapel raadplegen.
Isoleren
Het Bouwbesluit stelt bepaalde minimale eisen aan de verschillende isolerende maatregelen. Wilt u uw aanbouw extra energiezuinig en comfortabel maken, dan kunt u kiezen voor een hogere isolatiewaarde van ramen, vloer, gevel en dak van de aanbouw. Hoe hoger de isolatiewaarde, hoe meer energie u bespaart. Dat is goed voor uw portemonnee èn het milieu. Op de website van Milieu Centraal kunt u uitrekenen hoeveel u jaarlijks met de verschillende isolatiematerialen kunt besparen op uw energierekening.
Wanneer u toch van plan bent om een dakraam of dakkapel te laten plaatsen, denk dan ook aan isolatie van de rest van het dak. Meer informatie over dakisolatie vindt u in de Verbouwwijzer Isoleren en op www.milieucentraal.nl/isoleren.
Bij een goede isolatie is het belangrijk om ook goed te ventileren. Als warme vochtige lucht uw huis niet uit kan, kunnen er vochtproblemen ontstaan. Bewust ventileren kost maar weinig energie, houd uw woning leefbaar en voorkomt allergische reacties en ziekten als astma.
Dakgoot en regenwaterafvoer
Pas bij voorkeur buiten de gevel hangende goten toe. Met dit type dakgoot is het risico van schade door lekkage en warmteverlies door koudebruggen het kleinst. Gebruik voor dakgoten en regenpijpen materialen die weinig of geen metalen afgeven aan het regenwater. Voorbeelden hiervan zijn kunststoffen, aluminium of metalen die behandeld zijn met een coating.
Vang regenwater op in een regenton. Als u dit gebruikt om de planten in de tuin water te geven of de auto wassen, kunt u per jaar zo'n 7.000 liter drinkwater besparen.
Lichtkoepel of lichtstraat
Met een lichtkoepel of lichtstraat in het dak heeft u de hele dag prettig licht in uw aanbouw. Om warmteverlies te beperken en condensproblemen te voorkomen kiest u het beste voor dubbel glas of kunststof en een goed geïsoleerde aansluiting op het dak.
Kozijnen
De keus voor een kozijn hangt af van de levensduur, onderhoud en kosten maar ook van uw smaak. De milieubelasting van de materialen hout, aluminium en kunststof zijn min of meer gelijk. Milieuwinst is te halen door te kiezen voor een montagekozijn en voor een goed isolerend kozijn. Door een kozijn dat goed isoleert gaat minder warmte verloren, dat scheelt energie.
Montagekozijnen zijn geprefabriceerd en demontabel. Dit geeft milieuvoordeel bij de productie, het onderhoud en in de afvalfase. Houten montagekozijnen gaan veel langer mee dan andere kozijnen van dezelfde houtsoort, bovendien hebben ze minder onderhoud (schilderbeurten) nodig.
Meer informatie over kozijnen vindt u in de Verbouwwijzer Kozijnen en op www.milieucentraal.nl/kozijnen.
Ramen
Bij de plaatsing van ramen in uw aanbouw, is het verstandig om voor isolerend dubbel glas te kiezen. Daarmee neemt het comfort toe en bespaart u op de energiekosten. Hoe hoger de isolatiewaarde, hoe meer energie u bespaart. HR++glas isoleert het best. Het is iets duurder in aanschaf, maar door de extra energiebesparing heeft u deze investering gauw terugverdiend. Vraag Advies op maat aan Milieu Centraal, en ontdek wat de kosten en besparingen zijn: www.milieucentraal.nl/dubbel glas.
Houd bij de keuze van de grootte van de ramen en de locatie ervan rekening met de lichtinval van de zon. Staat uw aanbouw op het zuiden, dan doet u er goed aan om grote ramen te plaatsen in de aanbouw. Zo profiteert u optimaal van de zonne-energie en van invallend licht. Bij een ligging op het noorden zijn kleinere ramen meer geschikt, zodat u niet teveel warmte verliest via de ramen.
Verwarming
Voor de verwarming van de aanbouw kunt u kiezen voor vloer- en/of wandverwarming of verwarming met radiatoren. Vloer- en wandverwarming kan aangesloten worden op een Lage Temperatuur Verwarmingssysteem. Zo'n systeem is zuiniger met energie. Een ander voordeel van vloerverwarming is de betere luchtkwaliteit door minder stof. Zie ook www.milieucentraal.nl/LTV.
Ga ook na of uw huidige verwarmingsketel voldoende vermogen heeft om de extra ruimte te verwarmen. Als u de ketel moet vervangen kunt u het beste voor een HR-ketel kiezen. U kunt ook kiezen voor een HR-combiketel, dat is een ketel voor verwarming en warm water in één. De HR107-(combi)ketel is op dit moment de meest zuinige type. Deze ketel heeft een rendement van meer dan honderd procent. Dat komt door een condensor, die warmte uit de verbrandingsgassen terugwint en afgeeft aan het verwarmingswater. Stel dat de condensor een rendement heeft van tien procent, en de ketel zelf heeft een rendement van 97 procent, dan is het totale rendement 107 procent. Het is even investeren, maar dat heeft u snel terugverdiend door de lagere stookkosten. Meer informatie hierover vindt u op www.verwarmingswijzer.nl.
Elektriciteit
Al in een vroeg stadium van de verbouwing moet bekend zijn waar de stopcontacten en de lichtpunten komen. Bedenk dus van tevoren hoe de aanbouw ingericht gaat worden. Wellicht bent u nu niet van plan om in de aanbouw een televisie, computer of telefoon te plaatsen. Wanneer u dit over een aantal jaar wel wilt, is het prettig als hier tijdens de bouw rekening mee is gehouden. Dit kan door een aantal loze, nog ongebruikte leidingen te laten leggen. Op www.vacpuntwonen.nl vindt u diverse publicaties met tips voor een praktische indeling van de woning. Overleg met de aannemer of het nodig is om de groepenkast uit te breiden.
Ventileren
Om vochtproblemen te voorkomen en een gezond leefklimaat in huis te creëren, moet een goed geïsoleerde woning continu geventileerd worden. Dit is ook nodig om zuurstof aan te voeren en verbrandingsgassen af te voeren bij gebruik van een gasfornuis of verwarmingstoestel zonder directe aan- en afvoer naar buiten. In veel woningen zijn er te weinig ventilatiemogelijkheden. Door de Toetslijst Ventilatie in te vullen krijgt u een idee hoe het in uw woning is gesteld met de ventilatie. Woont u in drukke straat, dan kunt u het ventilatiesysteem het beste aan de achterzijde plaatsen. Er zijn ook geluiddempende ventilatiesystemen op de markt.
Zie voor meer informatie: www.milieucentraal.nl/vocht en ventilatie , en op www.woonbond.nl.
Uitbreiding keuken
Het plaatsen van een aanbouw betekent vaak een uitbreiding van de keuken. Bedenk goed van tevoren waar u wilt koken en waar de spoelbakken moeten komen. Op www.vacpuntwonen.nl vindt u tips voor de praktische indeling van uw keuken.
Als uw aanbouw als keuken dienst gaat doen, denk dan ook aan de mogelijkheden om water te besparen. Bijvoorbeeld met behulp van waterbesparende eengreepsmengkranen of door het plaatsen van doorstroombegrenzers in de kraan. Op de website van Milieu Centraal kunt u lezen of het in uw situatie zinvol is om een keukenboiler te laten installeren als warmwatervoorziening in de keuken. Kijk voor meer informatie op www.milieucentraal.nl/bespaartips water , of www.milieucentraal.nl/keukenboiler.
Comfortabeler zonder tocht
Kieren bij ramen en deuren veroorzaken warmteverlies en onaangename tocht in huis. Een tochtig huis voelt koud aan, en daardoor kunt u de neiging hebben om de thermostaat hoger te zetten. Let er bij de plaatsing van de ramen in uw aanbouw op, dat deze geen kieren vertonen maar goed aansluiten. Laat de kieren onder de deuren binnenshuis zitten, dat draagt bij aan een goede luchtcirculatie. Kijk voor meer informatie ook op www.milieucentraal.nl/naden en kieren.
Veiligheid
Met het Politiekeurmerk Veilig Wonen (www.politiekeurmerk.nl) weet u zeker dat u in een veilig huis woont, met minder kans op inbraak. Let er bij het plaatsen van een aanbouw op dat de bovenverdieping niet al te makkelijk bereikbaar is via het platte dak van de aanbouw. Ter voorkoming van inbraak en glasbreuk kunt u ook veiligheidsbeglazing laten aanbrengen.
Schilderen
Laat een nieuw houten kozijn voor plaatsing door uw aannemer twee keer in de grondverf zetten. Dat geeft voor de eerste weken afdoende bescherming. Buitenshuis staat hout bloot aan weer en wind. Kies dus verf die bescherming biedt tegen weersomstandigheden. Schilder het houtwerk in lichte kleuren aangezien donker geschilderd hout extra zal opwarmen als de zon erop schijnt. Het hout gaat dan werken waardoor het kan scheuren en de verflaag minder lang meegaat. Kies voor schilderwerk een oplosmiddelarm verfsysteem. zie ook www.milieucentraal.nl/schilderen binnen en buiten.
Bespreek met uw aannemer wie het aflakken voor zijn rekening neemt. Goed onderhouden hout kan tientallen jaren mee. Jaarlijkse controle en een geregelde schilderbeurt zijn daarom heel belangrijk.
Afwerking
Wanneer u zelf werkzaamheden (in de afwerking) wilt uitvoeren, doe dit dan in goed overleg met de aannemer. Bedenk dus van tevoren wat u zelf kunt (bijvoorbeeld schilderen of behangen), en wat niet (zoals stucwerk repareren).
Een ander onderdeel van de afwerking van uw aanbouw, is de keuze voor vloerbedekking. Vloerbedekking is niet iets dat u zo maar eventjes aanschaft. Er is een ruime keus aan materialen zoals steen, hout, tapijt, kurk, laminaat, linoleum of vinyl. Persoonlijke smaak, toepassing en de prijs zullen een rol spelen bij uw keus. Daarnaast kunnen de milieuaspecten ook een overweging zijn. Kijk voor meer informatie ook op www.milieucentraal.nl/woning inrichten.
Bouwafval
Gun gebruikte bouwmaterialen een tweede leven. Door zorgvuldig te slopen kunt u veel materialen hergebruiken. Zo kunt u bij de aanbouw bestaande kozijnen of tuindeuren opnieuw gebruiken. Kijk voor een adres van tweedehands bouwmaterialen (als vloerbalken of houten vloerdelen) bij u in de buurt, op www.kringloopbouwmaterialen.nl.
Bouw- en sloopafval bestaat vaak uit diverse afvalstoffen: hout, kunststof, steen, keramiek (dakpannen, bakstenen), beton, zand, metaal en chemisch afval. Probeer deze stoffen zoveel mogelijk gescheiden te houden en breng ze naar de gemeentelijke milieustraat. Bij grotere hoeveelheden is het vaak handiger om een afvalzak bij een doe-het-zelfzaak te huren of, bij een grote verbouwing, een speciale container bij een afvaltransporteur in te huren.
Asbestafval moet u volgens aanwijzingen van de gemeente inleveren. De website van uw gemeente geeft u hier informatie over.
Onderhoud=behoud
Goed onderhoud betekent langer plezier van uw woning. Bovendien behouden goed onderhouden huizen beter hun waarde. Het is mogelijk om een contract voor jaarlijks onderhoud voor diverse klussen af te sluiten. Kijk op www.eigenhuis.nl voor onderhoudsinformatie en op www.bouwgarant.nl voor de onderhoudschecklist voor een goed beeld van de onderhoudswerkzaamheden van uw woning.
Duidelijke afspraken
Het contract
Wanneer u met een aannemer overeenstemming bereikt, is het belangrijk om een gespecificeerd contract op te stellen. Hierin staat een uitgebreide werkbeschrijving met tekeningen, eventueel berekeningen, materiaalkeuze, tijdsduur en een prijsopgave. Wanneer u zelf werkzaamheden wilt uitvoeren, doe dit dan in goed overleg met de aannemer.
Vereniging Eigen Huis heeft samen met BouwGarant een standaard bouwcontract opgesteld, de Verbouwingsovereenkomst 1998. Hierin staat ook beschreven wat de leveringsvoorwaarden zijn voor zowel de opdrachtgever als de aannemer. Met een BouwGarant-aannemer bent u ervan verzekerd dat alle afspraken zwart op wit staan. Dat geldt ook voor tussentijdse afspraken, bijvoorbeeld over meerwerk.
Betalingsafspraken
Bij verbouwingen is het gebruikelijk om met de aannemer vooraf een vaste aanneemsom af te spreken. De betaling gebeurt meestal in termijnen.
Het kan gebeuren dat er tijdens de verbouwing wijzigingen in het oorspronkelijke plan ontstaan. Vraag de aannemer om een schriftelijke prijsopgave van eventueel meerwerk en de gevolgen voor de bouwtijd en -kosten.
Verzekering aannemer
Informeer of de aannemer goed is verzekerd. Een uitgebreide CAR-verzekering (Construction All Risks) biedt dekking bij schade die tijdens de verbouwing wordt aangericht aan het werk zelf, aan uw andere eigendommen of aan (eigendommen van) derden. Een BouwGarant-aannemer beschikt over een CAR- en aansprakelijkheidsverzekering. Daarnaast kunt u bij deze aannemer de VerBOUWgarantie afsluiten. Dit geeft zekerheid bij faillissement, kwalitatieve en constructieve gebreken.
De Verbouwwijzer is een initiatief van BouwGarant, Vereniging Eigen Huis, Milieu
Centraal en SBR. In de reeks Verbouwwijzers zijn verschenen: Aanbouw, Badkamer en
keuken, Dak en dakgoor, Dakraam en dakkapel, Indeling van de woning, Isoleren, Kozijnen
en Serre. Bij overname van informatie willen wij een bronvermelding (Bron: www.verbouwwijzer.nl).