Inleiding
Een serre is een onverwarmde ruimte die aan een huis is gebouwd. Zo’n serre bestaat voornamelijk uit glas en bevindt zich aan de zonzijde van de woning. Met een serre benut u de zonnewarmte optimaal, het is een aangename plek om te genieten van het voor- en najaarszonnetje. Deze ruimte kunt u gebruiken als verlengstuk van uw tuin.
Let wel op, want een verkeerd uitgevoerde serre kan leiden tot minder wooncomfort en fors hogere energiekosten. Met een deskundige aanpak voorkomt u problemen. Deze Verbouwwijzer biedt u een compleet overzicht van de keuzes waarvoor u komt te staan wanneer u een serre wilt laten plaatsen. Zo bent u goed voorbereid op een gesprek met de aannemer. Dat is een eerste stap op weg naar een succesvolle verbouwing. Wilt u uw woonruimte uitbreiden, raadpleeg voor inspiratie dan ook eens de Verbouwwijzer Aanbouw.
Eerste stappen
Serre of aanbouw?
Een serre is een onverwarmde extra ruimte aan de woning, voornamelijk bestaand uit glas. Deze ruimte heeft geen open verbinding met het achterliggende woonhuis.
Wanneer u de gevel naar de woning laat doorbreken of verwarming in de ruimte aanbrengt, spreken we van een aanbouw. Dit type bouwwerk vereist een andere bouwvergunning en stelt andere eisen aan onder meer de fundering en de isolatie. Meer informatie over de aanbouw vindt u in de Verbouwwijzer Aanbouw.
Uw wensen op een rij
Het is handig als u voorafgaand aan het gesprek met de aannemer al een idee heeft van wat u wilt. Met behulp van de informatie onder Bespreken met de aannemer kunt u uw wensen op een rij zetten.
Uw verbouwing in goede handen
Zoek een goede aannemer die kwaliteitsgaranties kan bieden. De BouwGarant-aannemer biedt deze garanties. Op www.bouwgarant.nl kunt u zoeken naar een BouwGarant-aannemer bij u in de buurt. Bij deze aannemers kunt u de VerBOUWgarantie afsluiten; meer informatie daarover staat op www.bouwgarant.nl. Deze garantie beschermt u bij gebreken na de oplevering, gebreken in de constructie of een eventueel faillissement van de aannemer.
Werk uw plannen zoveel mogelijk uit voordat u een aannemer een offerte laat uitbrengen. Vraag eventueel bij een tweede aannemer ook een offerte aan. Maak met de aannemer duidelijke afspraken over de kosten van het uitbrengen van de offerte.
Referenties aannemer
Vraag voordat u in zee gaat met een aannemer naar referenties van eerder uitgevoerde bouwprojecten.
Energiebewust verbouwen
Rekening houden met het milieu kan u veel opleveren, zoals een comfortabele woning en geld in de portemonnee. Een milieubewuste keus hoeft niet duurder te zijn in aanschaf. En door energiezuinige maatregelen zal uw energierekening lager zijn dan voorheen. Wanneer u bij het plaatsen van een serre rekening wilt houden met het milieu, is het belangrijk om bij het zoeken van een aannemer te informeren of hij ervaring heeft met het gebruik van milieuvriendelijke materialen en energiebesparende maatregelen. Op www.milieucentraal.nl/De serre leest u waar u op kunt letten bij het maken van een serre.
Bouwvergunning
Afhankelijk van de afmetingen en de plaats waar de serre komt te staan, kan een bouwvergunning nodig zijn. Neem daarom contact op met de afdeling Bouw- en Woningtoezicht van uw gemeente. Of u een bouwvergunning nodig heeft, kunt u eenvoudig uitzoeken via het Ministerie van VROM: www.vrom.nl/bouwvergunningen_online. Houd er rekening mee, dat elke verbouwing aan de wettelijke eisen van het Bouwbesluit moet voldoen. Overleg dit met de aannemer.
Uw geldzaken goed geregeld
Bepaal voordat u een gesprek met de aannemer aangaat, of het voor u haalbaar is om een verbouwing te financieren. Met het Nibud Persoonlijk Budgetadvies (www.nibud.nl) krijgt u inzicht in uw eigen financiële situatie. Bent u van plan om een verbouwing te laten uitvoeren, dan kunt u het beste voorafgaand aan het gesprek met de aannemer bepalen hoe u de verbouwing gaat financieren, zie Vereniging Eigen Huis: www.eigenhuis.nl.
Rechtsbijstandsverzekering
Bij grotere verbouwingen kunt u een rechtsbijstandverzekering afsluiten. Mocht u tijdens de bouw een juridisch conflict met uw aannemer krijgen, dan dekt de verzekering de kosten van de procedure en die van de rechtsbijstand. Bij het afsluiten van een rechtsbijstandsverzekering geldt meestal een wachttijd van drie maanden, pas na deze tijd mag u de rechtsbijstand inschakelen. Meer informatie over verzekeringen staat op Vereniging Eigen Huis: www.eigenhuis.nl.
Bespreken met aannemer
Orientatie op de zon
De beste plaats voor een serre is de zuid-, zuidwest- en zuidoostzijde van het huis. Alleen dan kan passieve zonne-energie voldoende worden benut en zal de temperatuur in de serre vier tot zes graden hoger liggen dan de buitentemperatuur. De serre zorgt voor minder warmteverlies uit de woning. Bovendien gaat met het ventileren van de woning minder energie verloren, omdat via de serre gratis opgewarmde verse lucht het huis binnenkomt.
Als u de extra ruimte op het westen, oosten of het noorden wilt, dan kunt u beter kiezen voor een goed geïsoleerde aanbouw. Zie hiervoor de Verbouwwijzer Aanbouw.
Isolatie tussen woning en serre
Omdat een serre in principe een onverwarmde extra ruimte aan de woning is, is een goede isolatie van de gevel belangrijk. Met de juiste isolatie naar de gevel toe voorkomt u onnodig warmteverlies van de woning. Voor een extra goede isolatie kiest u voor isolatiemateriaal met een hoge isolatiewaarde.
Goede isolatie voorkomt ook vochtproblemen door een koudebrug. Een koudebrug is het grensvlak tussen warme (goed geïsoleerde) en koude (niet-geïsoleerde) plekken en dient voorkomen te worden: vocht in huis slaat namelijk neer op koude plekken, vooral als deze grenzen aan een warme plek. Een koudebrug betekent dus altijd vochtproblemen. Ga voor meer informatie over isoleren naar www.milieucentraal.nl/isoleren.
Ventileren
In de serre dienen regelbare ventilatievoorzieningen, zoals verluchtingsroosters, aanwezig te zijn. Goede ventilatie is nodig om ’s zomers oververhitting te voorkomen en om vochtproblemen tegen te gaan. Ook voor de aanvoer van voldoende schone lucht in huis is het nodig om de serre zelf ook goed te ventileren. Kijk op www.milieucentraal.nl/vocht en ventilatie voor informatie over verschillende ventilatiesystemen.
Let op dat de ventilatieroosters van de kruipruimte onder het huis geopend blijven als de fundering van de serre tegen het huis aankomt.
Fundering
De fundering voor een lichte serre hoeft minder solide te zijn dan die voor een stenen aanbouw.
Dak
Bij de serre kunt u kiezen voor een glazen dak of een gesloten dak. Het voordeel van een gesloten dak is dat het de felle zomerzon tegenhoudt en zo oververhitting tegengaat. Bovendien voorkomt het warmteverliezen en gaat het condensvorming tegen. Nadeel van een serre met een gesloten dak is dat het in de woonruimte erachter een stuk donkerder blijft.
Als u voor een glazen dak kiest, zorg dan dat de dakhelling tenminste vijftien graden bedraagt. Zo zal de regen het dak schoonspoelen. Gebruik - uit oogpunt van veiligheid - draadglas, gehard glas of veiligheidsglas.
Dakgoot en regenwaterafvoer
Aan een serre zit doorgaans geen dakgoot. Om te voorkomen dat afdruipend regenwater te lang bij de voet van de serre blijft staan, kunt u daar het beste roosters of een grindbak laten maken. Het grind voert het regenwater versneld af naar de bodem.
Vloer
Met een goed geïsoleerde stenen vloer benut u de invallende warmte van zon. Steen neemt namelijk de warmte goed op. Deze warmte komt geleidelijk vrij als de zoninstraling is verdwenen en de luchttemperatuur in de serre begint te dalen.
U houdt de warmte optimaal vast met bijvoorbeeld een stenen tegelvloer gelegd op zand (niet op klei- of veenbodem) met een isolatielaag van perlietkorrels of geëxpandeerde kleikorrels ertussen.
Kozijnen
U heeft de keus tussen kozijnen van hout, aluminium en kunststof. Voor het milieu maakt het niet uit welk materiaal u kiest. Wel is er milieuwinst te halen door een kozijn te kiezen met goede constructieve eigenschappen. Houten en kunststof kozijnen isoleren voldoende. Aluminium profielen hebben als voordeel dat zij bestand zijn tegen condensvocht dat langs de profielen loopt.
Bij de aanschaf van een houten kozijn hebben kozijnen met het FSC-keurmerk de voorkeur. Hout met dit keurmerk komt gegarandeerd uit duurzaam beheerde bossen. Gebruik bij houten kozijnen aluminium profielen, zo is de kans op lekkage het kleinst.
Meer informatie over kozijnen vindt u in de Verbouwwijzer Kozijnen.
Naden en kieren
Een onverwarmde serre hoeft niet luchtdicht te zijn. Voor de aanvoer van verse lucht is continue ventilatie van de serre nodig. Uiteraard moet de serre wel waterdicht zijn. Voor de aansluiting op de gevel kunt u elastische kit gebruiken. Met rubberprofielen sluiten kieren bij ramen en deuren voldoende af.
Ramen en daklichten
Wanneer u vooral in voor- en najaar in de serre van de zon wilt genieten voldoet enkel glas, dat meer warmte doorlaat dan dubbel glas. Wel is het mogelijk dat op enkel glas vocht condenseert. Bij een glazen dak is de kans op condensatie nog groter. Goede ventilatiemogelijkheden zijn daarom belangrijk. Meer informatie over beglazing en het voorkomen van vochtproblemen in de vindt u op www.milieucentraal.nl/de serre.
Bent u van plan om het hele jaar door gebruik te maken van de serre, dan kunt u in de ramen en deuren HR++glas laten plaatsen en in het dak een zon- en warmte-isolerend materiaal. De laagstaande winterzon haalt u hier comfortabel mee naar binnen, dat scheelt flink in de stookkosten.
Zonwering
Op zonnige zomerdagen kan de temperatuur in een serre behoorlijk oplopen. Om oververhitting te voorkomen moet de ventilatie van de serre in orde zijn, bovendien is zonwering onmisbaar. Binnenzonwering is goedkoper dan buitenzonwering, maar wel minder effectief. Daarom kunt u deze zonwering het beste combineren met een geventileerde spouw. Warme lucht die zich tussen de zonwering en het glas bevindt, stroomt hierdoor weg. Er is keuze uit een groot aantal soorten binnenzonwering, zoals hangende gordijnen, horizontale of verticale lamellen, plissés, vouwgordijnen en rolgordijnen. Zonwering, die de warmte-uitstraling naar binnen tegengaan door middel van een gladde reflecterende zijde, hebben de voorkeur.
Als uw serre een glazen dak krijgt, moet u maatregelen nemen om oververhitting door de zomerzon te voorkomen. Met een dakoverstek of een uitzetzonnescherm aan de gevel benut u wel de laagstaande winterzon, maar houdt u de zomerzon tegen. Een ander optie is een begroeide pergola die boven de serre hangt. De pergola moet voldoende hoog boven de serre komen, omdat de ventilatiemogelijkheden van de serre vrij moeten blijven. Tot de pergola is begroeid, kunt u riet- of bamboematten op het serredak leggen.
Voor meer informatie over zonwering kunt u terecht op www.milieucentraal.nl/gordijnen en zonwering.
Elektriciteit
Al in een vroeg stadium van de verbouwing dient bekend te zijn waar de stopcontacten en de lichtpunten moeten komen. Bedenk dus van tevoren hoe u de serre gaat inrichten. Wanneer u over een paar jaar de serre anders wilt gebruiken, is het prettig als hier tijdens de bouw rekening mee is gehouden. Dit kan door een aantal loze, nog ongebruikte leidingen te laten leggen. Overleg met de aannemer of het nodig is om de groepenkast uit te breiden.
Veiligheid
Als de pui achter de serre van voldoende beveiliging is voorzien, hoeft de serre niet noodzakelijkerwijs inbraakwerend te zijn. Let er bij het plaatsen van een serre op dat de bovenverdieping niet al te makkelijk bereikbaar is via het dak van de serre. Met het Politiekeurmerk Veilig Wonen weet u zeker dat u in een veilig huis woont, met minder kans op inbraak. Meer hierover op www.politiekeurmerk.nl.
Schilderen
Laat een nieuw houten kozijn voor plaatsing door uw aannemer twee keer in de grondverf zetten. Dat geeft voor de eerste weken afdoende bescherming. Schilder het houtwerk in lichte kleuren aangezien donker geschilderd hout extra zal opwarmen als de zon in de serre schijnt. Het hout gaat dan werken waardoor het kan scheuren en de verflaag minder lang meegaat. Kies voor schilderwerk een oplosmiddelarm verfsysteem (zie ook www.milieucentraal.nl). Bespreek met uw aannemer wie het aflakken voor zijn rekening neemt.
Afwerking
Omdat een onverwarmde serre eigenlijk een buitenruimte is, kunt u geen vochtgevoelige materialen zoals behang of parket gebruiken. Wanneer u zelf werkzaamheden (in de afwerking) wilt uitvoeren, doe dit dan in goed overleg met de aannemer. Denk hierbij aan de vloer, de muren, het plafond en de zonwering.
Afvoeren bouwafval
Ga zorgvuldig om met afval. Bouw- en sloopafval bestaat vaak uit diverse afvalstoffen: hout, kunststof, steen, keramiek (dakpannen, bakstenen), beton, zand, metaal en chemisch afval. Probeer deze stoffen zoveel mogelijk gescheiden te houden, en breng ze naar de gemeentelijke milieustraat.
Onderhoud = behoud
Goed onderhoud betekent langer plezier van uw woning. Bovendien behouden goed onderhouden huizen beter hun waarde. Het is mogelijk om een contract voor jaarlijks onderhoud voor diverse klussen af te sluiten. Kijk op www.eigenhuis.nl (Vereniging Eigen Huis) voor onderhoudsinformatie en op www.bouwgarant.nl voor een onderhoudschecklist. Beiden geven een goed beeld van de onderhoudswerkzaamheden van uw woning.
Duidelijke afspraken
Het contract
Wanneer u met een aannemer overeenstemming bereikt, is het belangrijk om een gespecificeerd contract op te stellen. Hierin staat een uitgebreide werkbeschrijving met tekeningen, eventueel berekeningen, materiaalkeuze, tijdsduur en een prijsopgave. Wanneer u zelf werkzaamheden wilt uitvoeren, doe dit dan in goed overleg met de aannemer.
Vereniging Eigen Huis heeft samen met BouwGarant een standaard bouwcontract opgesteld (de Verbouwingsovereenkomst 1998); die staat op www.bouwgarant.nl. Hierin staan ook de leveringsvoorwaarden voor zowel de opdrachtgever als de aannemer. Met een BouwGarant-aannemer bent u ervan verzekerd dat alle afspraken zwart op wit staan. Dat geldt ook voor tussentijdse afspraken, bijvoorbeeld over meerwerk.
Betalingsafspraken
Bij verbouwingen is het gebruikelijk om met de aannemer vooraf een vaste aanneemsom af te spreken. De betaling gebeurt meestal in termijnen.
Het kan gebeuren dat er tijdens de verbouwing wijzigingen in het oorspronkelijke plan ontstaan. Vraag de aannemer om een schriftelijke opgave van dit meerwerk en de gevolgen voor de bouwtijd en -kosten.
Verzekering aannemer
Informeer of de aannemer goed is verzekerd. Een uitgebreide CAR-verzekering (Construction All Risks) biedt dekking bij schade die tijdens de verbouwing wordt aangericht aan het werk zelf, aan uw andere eigendommen of aan (eigendommen van) derden. Een BouwGarant-aannemer beschikt over een CAR- en aansprakelijkheidsverzekering. Daarnaast kunt u bij deze aannemer de VerBOUWgarantie afsluiten (www.bouwgarant.nl). Dit geeft zekerheid bij faillissement, kwalitatieve en constructieve gebreken.
De Verbouwwijzer is een initiatief van BouwGarant, Vereniging Eigen Huis, Milieu
Centraal en SBR. In de reeks Verbouwwijzers zijn verschenen: Aanbouw, Badkamer en
keuken, Dak en dakgoor, Dakraam en dakkapel, Indeling van de woning, Isoleren, Kozijnen
en Serre. Bij overname van informatie willen wij een bronvermelding (Bron: www.verbouwwijzer.nl).