Inleiding

Foto van Dakraam en dakkapel

Wilt u van een donkere rommelzolder een leefbare ruimte maken? Door een dakraam te plaatsen haalt u veel licht in huis, terwijl u met het plaatsen van een dakkapel de bruikbare ruimte aanzienlijk vergroot. Maar wat is er allemaal mogelijk en heeft u voor deze werkzaamheden een bouwvergunning nodig? Het is belangrijk om deze en andere zaken goed op een rij te hebben voordat de aannemer aan de slag gaat.

Deze Verbouwwijzer biedt u een compleet overzicht van de keuzes waarvoor u komt te staan wanneer u een dakraam of dakkapel wilt laten plaatsen. Zo bent u goed voorbereid op een gesprek met de aannemer. Dat is een eerste stap op weg naar een succesvolle verbouwing. Kijk ook eens in de Verbouwwijzer Dak en dakgoot vervangen, wellicht zijn deze klussen ook nodig.


De eerste stappen

Dakraam of dakkapel plaatsen?

Voor gebruik van de zolder als hobbyruimte en/of opslagruimte is het plaatsen van een dakraam wellicht een betere keus dan een dakkapel plaatsen. Een dakraam is eenvoudiger aan te brengen, goedkoper en vergt minder materiaal, waardoor het ook vanuit milieuoogpunt gunstiger is. Wilt u de zolder gebruiken als verwarmde leefruimte of slaapkamer, dan is het aanbrengen van een goed geïsoleerde dakkapel zinvol, vanwege de extra bruikbare ruimte met stahoogte in de dakkapel. Als u rekening wilt houden met het milieu, denk dat aan isolatie van de zolderkamer en vooral het raam. Plaats dus dubbel glas in een dakkapel. Maak gebruik van materialen die lang meegaan, zo voorkomt u verspilling van tijd, geld en (productie)energie.


Uw wensen op een rij

Het is handig als u voorafgaand aan het gesprek met de aannemer al een beetje een idee heeft van wat u wilt. Met behulp van de informatie onder Bespreken met de aannemer kunt u uw wensen op een rij zetten.


Uw verbouwing in goede handen

Zoek een goede aannemer die kwaliteitsgaranties kan bieden. De BouwGarant-aannemer biedt deze garanties. Op www.bouwgarant.nl kunt u zoeken naar een BouwGarant-aannemer bij u in de buurt. Bij deze aannemers kunt u de VerBOUWgarantie afsluiten (zie: www.bouwgarant.nl/verbouwgarantie). Deze garantie beschermt u bij gebreken na de oplevering, gebreken in de constructie of een eventueel faillissement van de aannemer.

Werk uw plannen zoveel mogelijk uit voordat u een aannemer een offerte laat uitbrengen. Vraag eventueel bij een tweede aannemer ook een offerte aan. Maak met de aannemer duidelijke afspraken over de kosten van het uitbrengen van de offerte.

 


Referenties aannemer

Vraag voordat u in zee gaat met een aannemer naar referenties van eerder uitgevoerde bouwprojecten.


Energiebewust en comfortabel bouwen

Rekening houden met het milieu kan u veel opleveren, zoals een comfortabele woning en geld in de portemonnee. Een milieubewuste keus hoeft niet duurder te zijn in aanschaf. En door energiezuinige maatregelen zal uw energierekening lager zijn dan voorheen. Wanneer u bij een dakraam of dakkapel plaatsen rekening wilt houden met het milieu, is het belangrijk om bij het zoeken van een aannemer te informeren of hij ervaring heeft met het gebruik van milieuvriendelijke materialen en het toepassen van energiebesparende maatregelen. Op de pagina over het plaatsen van een dakraam of dakkapel op de website van Milieu Centraal leest u waar u op kunt letten bij het plaatsen van een dakraam of dakkapel.


Bouwvergunning

Voor het plaatsen van een dakraam heeft u meestal geen bouwvergunning nodig; dit is afhankelijk van de afmetingen. Voor het plaatsen van een dakkapel is de bouwvergunningplicht niet alleen afhankelijk van de afmeting, maar ook van de plaats op het dak. Op www.vrom.nl kunt u kijken of u in uw situatie een bouwvergunning nodig heeft. De dakkapel moet altijd aan de wettelijke eisen van het Bouwbesluit voldoen (regels voor veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid en energiezuinigheid). Overleg dit met de aannemer.
 


Uw geldzaken goed geregeld

Bepaal voordat u een gesprek met de aannemer aangaat, of het voor u haalbaar is om een verbouwing te financieren. Met het Persoonlijk Budgetadvies op www.nibud.nl krijgt u inzicht in uw eigen financiële situatie. Bent u van plan om een verbouwing te laten doen, dan kunt u het beste voorafgaand aan het gesprek met de aannemer bepalen hoe u de verbouwing gaat financieren, zie www.eigenhuis.nl.
 


Rechtsbijstandsverzekering

Bij grotere verbouwingen kunt u een rechtsbijstandverzekering afsluiten. Mocht u tijdens de bouw een juridisch conflict met uw aannemer krijgen, dan dekt de verzekering de kosten van de procedure en die van de rechtsbijstand. Bij het afsluiten van een rechtsbijstandsverzekering geldt meestal een wachttijd van drie maanden, pas na deze tijd mag u de rechtsbijstand inschakelen. Meer informatie over verzekeringen vindt u bij Vereniging Eigen Huis.


Bespreken met aannemer

Plaats op dak en afmetingen

Indien u kunt kiezen plaats dan een raam of dakkapel aan de zonkant van het huis. De inval van zonlicht zorgt voor meer licht en warmte in de nieuwe leefruimte. Hierdoor kan u in het stookseizoen energie besparen. Eén vierkante meter extra glasoppervlak aan de zuidkant van een huis bespaart jaarlijks 4 m3 aardgas in een tussenwoning of gestapelde woning. In een twee-onder-één-kapwoning is dat 8 m3 per vierkante meter glas. Zorg wel voor zonwering om oververhitting in de zomer te voorkomen.

Afhankelijk van de plaats op het dak en de afmetingen van een dakraam of dakkapel heeft u mogelijk een (lichte) bouwvergunning nodig. Kijk hiervoor op www.vrom.nl.
 


Dakkapel: traditioneel of kant-en-klaar

Een kant-en-klare dakkapel bestaat uit één of enkele grote delen en wordt in één dag op het dak gezet. Bij deze bouwwijze ontstaat in de regel minder afval, de dakkapel is snel te plaatsen, weegt weinig, gaat lang mee en is makkelijk in het onderhoud. Een traditioneel gebouwde dakkapel biedt meer vrijheid in afmeting, ontwerp en materiaalkeuze. Meer informatie over dakkapellen vindt u op de website van Milieu Centraal.

Dakramen, dakkapellen en dakkoepels zijn gemaakt van hout, kunststof of aluminium. Zeker bij dakkapellen vindt u vaak een combinatie van meerdere materialen. De milieuverschillen tussen de materialen ontlopen elkaar niet zoveel.


Dakconstructie

Het komt nogal eens voor dat bij het plaatsen van een dakraam of dakkapel een dwarsbalk (gording) moet worden doorbroken. In dat geval zal de aannemer de dakconstructie verstevigen om het gewicht op te vangen. Uw aannemer is op de hoogte van de eisen die aan de constructie worden gesteld.


Isoleren

Het Bouwbesluit stelt bepaalde minimale eisen aan de verschillende isolerende maatregelen. Wilt u uw dakraam of dakkapel extra energiezuinig maken? Gebruik dan HR++glas. Voor uw dakkapel kunt u hogere eisen stellen aan de isolatiewaarde van het materiaal. Hoe hoger de isolatiewaarde, hoe meer energie u bespaart. Dat is goed voor uw portemonnee èn het milieu. Op de website van Milieu Centraal kunt u uitrekenen hoeveel u jaarlijks met de verschillende isolatiematerialen kunt besparen op uw energierekening.

Wanneer u toch van plan bent om een dakraam of dakkapel te laten plaatsen, denk dan ook aan isolatie van de rest van het dak. Meer informatie over dakisolatie vindt u in de Verbouwwijzer Isoleren en op de pagina over isoleren op de website van Milieu Centraal.


Dak

Het dak van een dakkapel bestaat meestal uit een drukvaste isolatieplaat met daarop een waterdichte afwerking. Een dakkapel heeft echter ook vaak een hellend dakje met dezelfde dakbedekking als het dak en een goot met een uitloop naar het dak.


Bekleding zijkanten en boeidelen

De zijvlakken van een dakkapel zijn meestal gemaakt van een houten raamwerk met daartussen isolatiemateriaal. De buitenzijde is meestal afgewerkt met plaatmateriaal. Geschikt materiaal hiervoor is volkern kunststof plaatmateriaal. Dit heeft een lange levensduur en is onderhoudsvriendelijk.


Kozijnen

Kies, als u hout gebruikt, voor hout met het FSC-keurmerk of het Keurhoutlogo. Dit hout komt uit duurzaam beheerde bossen. Is dit niet mogelijk dan is hout uit Europese productiebossen een goed alternatief. Bescherm het hout door het te schilderen. Gebruik hiervoor verf met een laag gehalte aan vluchtige organische oplosmiddelen. Zie voor meer informatie Houtsoorten en Schilderen binnen en buiten op de site van Milieu Centraal.

Kunststof kozijnen met het VKG-keurmerk hebben een recyclegarantie en voldoen aan strenge eisen wat betreft constructie en inbraakwering en de installatiewijze.

Aluminium kozijnen met VMRG-keurmerk hebben een thermische onderbreking om energieverlies tegen te gaan. Ze voldoen aan eisen op het vlak van inbraakbeveiliging en blijven gegarandeerd lang goed en mooi. Aluminium dat tijdens fabricage, sloop of renovatie vrijkomt, wordt hergebruikt.

Meer informatie over kozijnen vindt u in de Verbouwwijzer Kozijnen.


Ramen

Bij de plaatsing van een dakraam of ramen in uw dakkapel, is het verstandig om voor isolerend dubbel glas te kiezen. Daarmee neemt het comfort toe en bespaart u op de energiekosten. Hoe hoger de isolatiewaarde, hoe meer energie u bespaart. U kunt kiezen uit gewoon dubbel glas en HR++glas. HR++glas isoleert het beste. Het is iets duurder in aanschaf, maar door de extra energiebesparing verdient u deze investering vanzelf terug. Bij Milieu Centraal kunt u voor uw situatie uitrekenen wat de kosten en besparingen zijn van de verschillende soorten dubbel glas.


Comfortabeler zonder tocht

Kieren bij ramen en deuren veroorzaken warmteverlies en onaangename tocht in huis. Een tochtig huis voelt koud aan, en daardoor kan u de neiging hebben om de thermostaat hoger te zetten. Let er bij de plaatsing van de ramen op, dat deze geen kieren vertonen maar goed aansluiten. Op de site van Milieu Centraal is een pagina over naden en kieren.


Verwarming

Als u plannen heeft voor een dakkapel dan denkt u wellicht over het maken van een extra kamer. In ieder geval zult u de zolder intensiever willen gaan gebruiken. Wilt u verwarming in de kamer, dan moet u beslissingen nemen over de grootte en de capaciteit van radiatoren en bijvoorbeeld het aanbrengen van thermostatische radiatorkranen. Vraag hierover advies bij de installateur.


Aansluiting op dak

Voor een waterdichte aansluiting van de dakkapel of het raam op het dak kunt u loodslabben of EPDM gebruiken. Loodslabben met een coating geven minder metaal af aan het regenwater dan een loodslab zonder coating. De coating kunt u kiezen in dezelfde kleur als het dak. EPDM is een flexibel kunststof met wapening, dat ook geschikt is voor het maken van deze aansluiting.


Regenwaterafvoer

Onder de dakpannen, naast het dakraam of de dakkapel, komt een goot. Regenwater kan via deze verborgen goot afspoelen naar de dakgoot.


Ventileren

Ventilatie is nodig om vochtproblemen te voorkomen en een gezond leefklimaat in huis te behouden. De meeste dakramen hebben een ventilatierooster en één of meer ventilatiestanden, die zorgen voor de permanente toevoer van frisse lucht. Er zijn ook geluiddempende ventilatiesystemen op de markt. De Woonbond heeft de Toetslijst Ventilatie ontwikkeld (www.woonbond.nl). Door deze in te vullen krijgt u een idee hoe het in uw woning is gesteld met de ventilatie. Ook krijgt u verbetertips aangereikt.

Bij moderne kierdichte huizen met een centrale mechanische ventilatie zal bij matig gebruik van de ruimte de afvoer van lucht voldoende zijn. Zorg dan wel voor een kier onder de deur of een ventilatierooster in de deur voor doorvoer van de lucht. Bij intensief gebruik van de ruimte kunt u beter met een aanzuigventiel een aansluiting maken op het centrale mechanische ventilatiesysteem. Bij gebalanceerde ventilatiesystemen is bovendien een extra inblaasventiel nodig. Laat de ventilatiehoeveelheden inregelen door een installateur.
 


Veiligheid

Het plaatsen van een dakkapel levert vaak een nieuwe kamer op. Ook vanuit deze nieuwe kamer moet u bij brand voldoende tijd en ruimte hebben om het huis te ontvluchten. Daarom is het belangrijk om materialen te gebruiken die voldoende weerstand bieden tegen branddoorslag en brandoverslag. Houd ook de vluchtroute in de gaten: de breedte en helling van de trap, en de afstand tot de uitgang.


Schilderen

Laat een nieuw houten kozijn voor plaatsing door uw aannemer twee keer gronden. Dat geeft voor de eerste weken afdoende bescherming. Buitenshuis staat hout bloot aan weer en wind. Kies dus verf die bescherming biedt tegen weersomstandigheden. Schilder het houtwerk in lichte kleuren aangezien donker geschilderd hout extra zal opwarmen als de zon erop schijnt. Het hout gaat dan werken waardoor het kan scheuren en de verflaag minder lang meegaat. Kies voor schilderwerk een oplosmiddelarm verfsysteem. Bespreek met uw aannemer wie het aflakken voor zijn rekening neemt. Goed onderhouden hout kan tientallen jaren mee. Jaarlijkse controle en een geregelde schilderbeurt zijn daarom heel belangrijk.


Afwerking binnenzijde

Wanneer u zelf werkzaamheden (in de afwerking) wilt uitvoeren, doe dit dan in goed overleg met de aannemer. Bedenk dus van tevoren wat u zelf kan (bijvoorbeeld schilderen of behangen), en wat niet (zoals stucwerk repareren).


Bouwafval

Bij de bouw van een dakkapel houdt u veel dakpannen over. Gun ze een tweede leven door ze te koop aan te bieden. Houd wel altijd een paar dakpannen achter de hand voor reparaties aan het dak.

Ga zorgvuldig om met afval. Bouw- en sloopafval bestaat vaak uit diverse afvalstoffen: hout, kunststof, steen, keramiek (dakpannen, bakstenen), beton, zand, metaal en chemisch afval. Probeer deze stoffen zoveel mogelijk gescheiden te houden, en breng ze naar de gemeentelijke milieustraat.


Onderhoud = behoud

Goed onderhoud betekent langer plezier van uw woning. Bovendien behouden goed onderhouden huizen beter hun waarde. Het is mogelijk om een contract voor jaarlijks onderhoud voor diverse klussen af te sluiten. Kijk op www.eigenhuis.nl voor onderhoudsinformatie en op www.bouwgarant.nl voor een onderhoudschecklist. Beiden geven een goed beeld van de onderhoudswerkzaamheden van uw woning.


Duidelijke afspraken

Het contract

Wanneer u met een aannemer overeenstemming bereikt, is het belangrijk om een gespecificeerd contract op te stellen. Hierin staat een uitgebreide werkbeschrijving met tekeningen, eventueel berekeningen, materiaalkeuze, tijdsduur en een prijsopgave. Wanneer u zelf werkzaamheden wilt uitvoeren, doe dit dan in goed overleg met de aannemer.

Vereniging Eigen Huis heeft samen met BouwGarant een standaard bouwcontract opgesteld, de Verbouwingsovereenkomst 1998, zie www.bouwgarant.nl. Hierin staat ook beschreven wat de leveringsvoorwaarden zijn voor zowel de opdrachtgever als de aannemer. Met een BouwGarant-aannemer bent u ervan verzekerd dat alle afspraken zwart op wit staan. Dat geldt ook voor tussentijdse afspraken, bijvoorbeeld over meerwerk.


Betalingsafspraken

Bij verbouwingen is het gebruikelijk om met de aannemer vooraf een vaste aanneemsom af te spreken. De betaling gebeurt meestal in termijnen.

Het kan gebeuren dat er tijdens de verbouwing wijzigingen in het oorspronkelijke plan ontstaan. Vraag de aannemer om een schriftelijke prijsopgave van dit meerwerk en de gevolgen voor de bouwtijd en -kosten.


Verzekering

Informeer of de aannemer goed is verzekerd. Een uitgebreide CAR-verzekering (Construction All Risks) biedt dekking bij schade die tijdens de verbouwing wordt aangericht aan het werk zelf, aan uw andere eigendommen of aan (eigendommen van) derden. Kijk op www.eigenhuis.nl voor meer informatie. Een BouwGarant-aannemer beschikt over een CAR- en aansprakelijkheidsverzekering. Daarnaast kunt u bij deze aannemer de VerBOUWgarantie afsluiten (www.bouwgarant.nl). Dit geeft zekerheid bij faillissement, kwalitatieve en constructieve gebreken.
 


De Verbouwwijzer is een initiatief van BouwGarant, Vereniging Eigen Huis, Milieu Centraal en SBR. In de reeks Verbouwwijzers zijn verschenen: Aanbouw, Badkamer en keuken, Dak en dakgoor, Dakraam en dakkapel, Indeling van de woning, Isoleren, Kozijnen en Serre. Bij overname van informatie willen wij een bronvermelding (Bron: www.verbouwwijzer.nl).